الَّذِينَ كَفَرُوا بِآياتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذابٌ شَدِيدٌ « 1 » . بعد از تأكيد بر اين كه : عذاب كافران تنها در آخرت نيست ، بلكه در دنيا و آخرت مىباشد ، و برخى از اين عذاب از طريق رساندن درد و رنج و شكنجه به آنهاست ، و برخى به طريق غرق ساختن آنها در لذّتها و نعمتها . كه در بعضى از جاها قرآن آن را املاء و فراخى در بخشش قدرت و ملك مىنامد . ما ، به قول علّامه طباطبايى ، « چيزى را عذاب مىدانيم كه مشتمل بر دردهاى جسمانى باشد يا نقص و عيب و يا فساد در نعمتهاى مادّى ، مثل از بين رفتن دارايى و مرگ عزيزان و بيمارى ؛ امّا آنچه كه قرآن با تعاليمش ارائه مىكند وراى اين چيزهاست . » آن‌گاه با ادامهء سخن مىگويد : « قرآن زندگى كسى كه پروردگارش را فراموش كرده ، تلخ به شمار مىآورد ؛ هرچند به نظر ما بسيار فراخ باشد . مىفرمايد : وَ مَنْ أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً « 2 » . و دارايى و زن و فرزند را عذاب ، هرچند كه آن را نعمت خوشى فرض كنيم : فَلا تُعْجِبْكَ أَمْوالُهُمْ وَ لا أَوْلادُهُمْ إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ بِها فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ كافِرُونَ « 3 » . برخى از مردم كسانىاند كه داراى ايمان متزلزلند و معتقدند كه سعادت دنيا در مال و فرزندان است و در آخرت ، بهشت ؛ و بدبختى دنيا محروميّت از اين دو ، و در آخرت هم آتش است . امّا نعمت خداوند چگونه در دنيا براى كافران عذاب است ؟ و يكى از آنها معتقد است كه سعادت او تنها در زندگى بر روى زمين مىباشد ، و تلاش مىكند تا به لذّت دنيايىاش در جمع مال و زن و فرزند برسد . « هرچند كه او قبلا همان چيزى را مىخواست كه به آن رسيده ، امّا او تنها نعمت خالص و لذّتى را مىخواهد كه خيالش تصور كرده ، و آن‌گاه كه به آن نايل شود ، يكى از آن لذّتها را با هزاران درد همراه مىبيند ؛ پس پيوسته آنچه را كه مىخواهد به آن نمىرسد و براى او آرزو و حسرت مىگردد . و اگر به آن برسد ، مىبيند غير از آن چيزى است كه مىخواسته ، چون در آن نقصهايى مىبيند و با آن دردها و خوارى

--> ( 1 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 4 : كسانى كه به آيات خدا كفر ورزيدند ، بىترديد عذابى سخت خواهند داشت . ( 2 ) - طه ( 20 ) آيهء 124 : و هركس از ياد من دل بگرداند ؛ در حقيقت ، زندگى تنگ و سختى خواهد داشت . ( 3 ) - توبه ( 9 ) آيهء 85 : و اموال و فرزندان آنان تو را به شگفت نيندازد . جز اين نيست كه خدا مىخواهد ايشان را در دنيا به وسيلهء آن عذاب كند و جانشان در حال كفر بيرون رود .